Artykuł pracowników Katedry Taksonomii Roślin i Ochrony Przyrody w Nature
Assessing significance of seed coat micromorphology in taxonomy of tribe Spiranthinae (Orchidaceae)
Dariusz Lucjan Szlachetko (WB/KTRiOP), Marta Kolanowska, Magdalena Dudek (WB/KTRiOP), Sławomir Nowak (WB/KTRiOP), Agnieszka Rewicz
DOI 10.1038/s41598-026-60060-5
https://www.nature.com/articles/s41598-026-60060-5
W artykule „Assessing significance of seed coat microstructure in taxonomy of Spiranthinae” badacze z Katedry Taksonomii Roślin i Ochrony Przyrody, Wydziału Biologii, UG przy współpracy z Uniwersytetem Łódzkim przeprowadzili szczegółową analizę morfologii i ultrastruktury nasion 67 gatunków należących do jeden z najbardziej zróżnicowanych i taksonomicznie problematycznych grup Orchidaceae, podplemienia Spiranthinae. Celem badań było sprawdzenie, czy cechy budowy nasion mogą pomóc w rozwiązywaniu problemów klasyfikacyjnych tej grupy storczyków. Autorzy wykorzystali mikroskopię elektronową (SEM), rekonstrukcje 3D, analizy statystyczne oraz dane filogenetyczne, aby ocenić przydatność cech nasion w klasyfikacji tej grupy storczyków.
Wyniki wykazały, że morfologia nasion Spiranthinae jest bardzo zmienna, jednak w większości przypadków nie odzwierciedla pokrewieństwa ewolucyjnego, zasięgu geograficznego ani preferencji siedliskowych badanych gatunków. Wyjątek stanowił wysokogórski gatunek Myrosmodes nubigenum, którego nasiona wyraźnie różniły się od pozostałych analizowanych taksonów. Autorzy podkreślają, że cechy nasion mogą być pomocne w identyfikacji niektórych gatunków, jednak ich znaczenie dla klasyfikacji wewnątrz podplemienia Spiranthinae jest ograniczone. Badania wskazują na konieczność dalszego integrowania danych morfologicznych, molekularnych i ekologicznych w celu lepszego poznania ewolucji oraz różnorodności storczyków.
Figure 1 Powierzchnia nasion u Stenorrhynchos michuacanum (Lex.) Lindl. (a i b) i Microthelys rubrocalosa (B.L.Rob. & Greenm.) Garay (c i d). Nasiona a i b mają nieliczne wydłużone komórki łupiny z podłużnymi grzbietami na ścianie periklinowej. Natomiast nasiona c i d mają liczne czworokątne komórki łupiny o gładkiej ścianie periklinowej.
Figure 2 Powierzchnia nasion u Cyclopogon peruvianus (C. Presl) Schltr (a i b) oraz u C. longibracteatus (Barb. Rodr.) Schltr. (c i d). Nasiona a i b) charakteryzują się licznymi wydłużonymi i prostokątnymi komórkami łupiny nasiennej z poprzecznymi grzbietami na ścianie peryklinowej, a nasiona c i d charakteryzują się dużymi, nitkowatymi komórkami osłonki, z których wiele jest wydłużonych i prostokątnych, z poprzecznymi grzbietami na ścianie peryklinowej.
Figure 3 Ultrastruktury 3D powierzchni nasion: (a) Burnsbaloghia diaphana (Lindl.) Szlach., (b) Sarcoglottis latifolia Schltr., (c) Sarcoglottis woodsonii (L.O.Williams) Garay, (d) Stenorrhynchos speciosum (Jacq.) Rich. ex-Spreng.
Figure 4 Drzewo filogenetyczne 50% majority-rule, uzyskane dla przedstawicieli podrodziny Spiranthinae na podstawie wnioskowania bayesowskiego dla połączonej macierzy danych (ITS/matk-trnK/trnL-trnF). Liczby nad gałęziami wskazują wartości prawdopodobieństwa a posteriori; wartości poniżej 0,95 nie zostały uwzględnione. Cechy morfologiczne nasion są oznaczone kolorowymi kwadratami obok nazw taksonów.
