Zagadka wieku bursztynu z Etiopii – mioceński, nie kredowy

Międzynarodowy zespół badawczy, w tym dr Błażej Bojarski i dr hab. Jacek Szwedo, profesor UG z Laboratorium Entomologii Ewolucyjnej oraz z Muzeum inkluzji bursztynowych, przedstawił nowe wyniki datowania etiopskiego bursztynu w prestiżowym czasopiśmie Gondwana Research. Początkowo sądzono, że etiopski bursztyn pochodzi z formacji geologicznej nazwanej piaskowcem Debre Libanos. Datowano go na wczesną późną kredę (cenoman, około 93–95 milionów lat temu). Jednak badania inkluzji owadów z tej żywicy sprawiły, że naukowcy zaczęli się zastanawiać, czy to datowanie jest poprawne. To skłoniło nas do ponownego przyjrzenia się materiałom z różnych kolekcji, w tym największej kolekcji etiopskiego bursztynu zdeponowanej w Muzeum Inkluzji w Bursztynie Uniwersytetu Gdańskiego. Palinomorfy (pyłki) z osadów zawierających bursztyn odpowiadały pyłkom występującym w młodszych osadach kenozoicznych, zawartych w pobliskich basenach w Sudanie Południowym. Badania geologiczne, geochemiczne i paleoentomologiczne etiopskich żywic kopalnych i osadów dostarczają dowodów na młodszy, wczesnomioceński wiek wynoszący 16–23 miliony lat. Chemiczne cechy bursztynu i dane paleobotaniczne sugerują, że żywica pochodziła z drzewa z rodzuny motylkowych (Fabaceae), prawdopodobnie z rodzaju Hymenaea lub jego bliskiego krewniaka. Skamieniałości stawonogów i roślin znalezione w nowych próbkach bursztynu pokazują dużą różnorodność i są podobne do tych znajdywanych w innych kopalnych żywicach neogeńskich. Badania paleoentomologiczne obejmowały między innymi mrówki, które jeden ze współautorów, profesor Vincent Perrichot, badał przebywając na Uniwersytecie Gdańskim w ramach programu UG Visiting Professors. Skamieniałości znalezione w bursztynie z Etiopii pokazują, że wilgotne lasy tropikalne wciąż istniały na Wyżynie Etiopskiej aż do wczesnego miocenu. Chociaż bursztyn etiopski jest znacznie młodszy, niż sądzono, jest on wyjątkowo cenny, ponieważ jest jednym z tylko dwóch znanych nam afrykańskich żywic kopalnych z inkluzjami. Co więcej, biomy leśne z miocenu w Afryce są wyjątkowo słabo udokumentowane.
Publikacja:
BOUJU V., PERRICHOT V., SCHMIDT A.R., COLEE J., JEANNEAU L., ATNAFUF B., WANG B., BOJARSKI B., SZWEDO J. 2027. Miocene instead of Cretaceous: a reappraisal of the age of Ethiopian amber. Gondwana Research 161, 226–242.; https://doi.org/10.1016/j.gr.2026.08.022.